Een weg is geen visie

Gisteren liet mijn vriend Hans me Portretten in Warmond zien. Het boek uit 1991 waarin fotografe Els Hansen 160 markante Warmonders vastlegde, met een voorwoord van Maarten 't Hart. Bijna allemaal mensen met een winkel of een vak dat je op straat zag. Je kwam ze elke dag tegen. Samen waren zij het dorp.

Nu, 35 jaar later, wordt er een nieuw boek gemaakt. Wie komt erin? Welke karakters maken vandaag het dorp, en daarmee het merk Warmond? Dat er meer mensen wonen die hun brood ergens anders verdienen, is niet het ergste. Het ergste is dat de markante figuren verdwenen zijn, en vooral de vitaliteit die het boek uitstraalt. Daarmee is ook een stuk van de ziel uit het dorp.

Of die terugkomt, hangt af van de keuzes die we nu maken. Zonder visie wordt het niks.

Besluit voor besluit

Kort daarna las ik dat een op de zes supermarkten uit kleine plaatsen is verdwenen. Ruim driehonderd dorpen hebben er geen meer. Elke sluiting is op zich prima uit te leggen. Neem het bejaardenhuis: rond 2013 besloot het kabinet dat ouderen langer thuis moesten blijven wonen. Nu wonen zij langer in eengezinswoningen, vinden jonge gezinnen geen huis, krimpt de school en daarna de supermarkt.

Niemand heeft ooit besloten om een dorp op te heffen. Het gebeurt besluit voor besluit, omdat iedereen naar zijn eigen onderdeel kijkt en niemand naar het geheel.

Je kunt het maar één keer uitgeven

Elke euro kun je maar één keer uitgeven. En een groot deel van het geld ligt al vast. Dus de vraag is: waar heeft de rest het meeste effect?

Niet altijd waar je denkt. De Herenweg is een paar jaar geleden voor ruim 2,6 miljoen euro opnieuw ingericht. Bij de opening klonk de belofte dat het onderhoud weer voor lange tijd op orde was. Nu gaat er alweer nieuw asfalt in. En de ondernemers, net uit de coronajaren, zagen hun weg twee jaar lang steeds weer dicht. De wijnwinkel en de supwinkel hielden het niet vol. En nu gaat de weg weer dicht.

Begrijp me goed: een veilige weg en een veilige brug zijn geld dat je moet uitgeven. Maar veilig is iets anders dan het mooiste asfalt van de regio.

En het volgende grote project staat al klaar: de Dorpsstraat. Er ligt een visie onder, maar het is vooral een groot compromis. De straat wordt opnieuw bestraat en er komen bankjes. Wezenlijk verandert er niets. Waarom zou je er gaan zitten? Een mooie straat is nog geen visie. Het helpt het dorp niet echt vooruit, en het maakt het ook niet vitaal.

Stel je voor

Stel je voor dat Warmond iets onweerstaanbaars heeft, zoals het water in de zomer. Maar dan het hele jaar door. Het Oude Raadhuis dat elke week volloopt, omdat er knettergave exposities hangen. Bezoekers die daarna ergens willen eten en rondlopen, met horeca, winkels en galeries in het kielzog. Kunst zonder horeca is niks, en horeca zonder publiekstrekker heeft het lastig. Samen trekken ze elkaar omhoog.

Nu draait het Raadhuis op een stichting met betrokken vrijwilligers. Wat zij er neerzetten is best aardig. Maar ze doen het zonder professioneel management en zonder financiële steun. Een echte trekker vraagt om een curator, een programma en een budget.

Een deel van de inwoners ziet dat al. Een ander deel wil vooral rust en ziet de bussen vol toeristen al voor zich. Die zorg is begrijpelijk, maar een dorp waar niemand meer komt, is niet rustig. Dat is dood.

En de gemeente? Die legt straten aan, maar ziet citymarketing en centrummanagement nog niet als haar taak. Zonde, want juist daar liggen de kansen. Een vitaal dorp hoort de eerste prioriteit te zijn. En dat begint bij een kloppend hart.

Eerst de visie

Wie in een bedrijf werkt, herkent dit patroon. Ook daar wint vandaag het van morgen, poetst iedereen zijn eigen stukje asfalt en doen we liever alles zelf, tussen de bedrijven door. Zo raak je ongemerkt de richting kwijt. In Van meer naar mooier schrijf ik: "Wie voortdurend naar de meter kijkt, vergeet waarvoor hij onderweg was." Het tegengif is overzicht, lange termijn, geduld en mooier denken: niet alleen vragen wat iets oplevert, maar ook of het klopt. Dat is de stap van hard werken naar slim werken, met de juiste keuzes en de juiste mensen.

Dus: begin bij het grote doel. Voor Warmond is dat helder: een vitaal dorp. Kijk dan waar elke euro het meeste effect heeft. In veilige bruggen, ja. In een trekker die het dorp laat leven, zeker. In het mooiste asfalt van de regio, niet. Durf te kiezen, en haal er vakmensen bij.

Dan laat het nieuwe portrettenboek straks mensen zien die je elke dag op straat tegenkomt. De ondernemer aan de Herenweg, de vrijwilliger bij de club, de kunstenaar aan het water. En over 35 jaar, bij het volgende boek? Dan ben ik 94. Maar ik hoop er met Hans nog doorheen te bladeren, langs de galeriehouder, de kok en de curator van het Raadhuys.

Zo niet, dan staat er in dat boek alleen nog een zielloos dorp. Een dorp dat niemand ooit heeft opgeheven.

Dat hoeft niet. Het verhaal in het volgende boek schrijven we nu. Wie doet er mee?

Benieuwd of jij met je bedrijf op de goede weg zit? Doe de strategietest. En wil je meer lezen over de stap van meer naar mooier? Lees dan mijn boek Van meer naar mooier. Je vindt ze allebei op www.leefjemerk.nl. Gratis en voor jou!